Van Bach naar Franck: een tijdloze dialoog

Wat hebben de componisten Johann Sebastian Bach en César Franck met elkaar gemeen? Op het eerste gezicht lijkt er een wereld van verschil tussen de heldere, lichtvoetige klanken van de barok en de meeslepende, soms bijna overweldigende klankwereld van de romantiek. Toch zijn Bach en Franck in dit programma verrassend nauw met elkaar verbonden. Franck was als organist een groot bewonderaar van Bach en vond in diens muziek inspiratie voor enkele van de belangrijkste principes van zijn eigen componeren. De twee sonates in dit programma laten horen hoe sterk die muzikale verwantschap is.

Bachs Sonate voor viool en klavecimbel nr. 4, BWV 1017, is daarvan een prachtig voorbeeld. In de zes sonates voor viool en klavecimbel gaf Bach het klavecimbel een veel zelfstandiger en gelijkwaardiger rol dan tot dan toe gebruikelijk was. Het instrument is geen eenvoudige begeleider van de viool, maar een volwaardige gesprekspartner. Viool en klavecimbel reageren voortdurend op elkaar, nemen motieven van elkaar over en bouwen samen aan een muzikaal verhaal. Tussen de twee sonates klinkt het beroemde Largo uit Bachs Vioolsonate nr. 3 in C-groot, BWV 1005. Eerst horen we de oorspronkelijke verstilde versie voor viool solo. Vervolgens klinkt een romantische bewerking van hetzelfde stuk voor piano van Camille Saint-Saëns. Die combinatie biedt een bijzondere luisterervaring: dezelfde muzikale gedachte krijgt in beide versies een geheel eigen karakter en klankkleur.

Via deze romantische Bach-bewerking van Saint-Saëns maken we de sprong naar de negentiende eeuw met Saint-Saëns’ tijd- en landgenoot César Franck. Franck was een groot bewonderaar van Bach. Hij voelde zich verwant aan diens diepe spiritualiteit, zijn ongeëvenaarde beheersing van het contrapunt en zijn vermogen om uit kleine muzikale ideeën een groots en samenhangend geheel te creëren. Al deze eigenschappen vinden we terug in Francks beroemde sonate. Ook bij Franck zijn viool en piano volledig aan elkaar gewaagd. De pianopartij is allesbehalve een begeleiding: beide instrumenten gaan een intensieve dialoog aan en stuwen elkaar voortdurend op. De muziek kan binnen enkele ogenblikken veranderen van intieme verstilling tot enorme emotionele uitbarstingen. De breed uitgesponnen pianopartij benut daarbij alle mogelijkheden van de moderne concertvleugel en heeft soms een bijna orgelachtige grandeur – een duidelijke echo van Francks eigen achtergrond als organist.

Zo vormen Bach en Franck in dit programma geen tegenstelling, maar een muzikale dialoog over de eeuwen heen. Beiden laten horen hoe twee gelijkwaardige stemmen elkaar kunnen inspireren en hoe uit enkele eenvoudige muzikale ideeën een wereld van ongekende rijkdom kan ontstaan.

Programma

1) Sonate voor viool en klavecimbel nr 4 BWV 1017 - JS Bach (1685-1750)

2) Largo uit Vioolsonate nr. 3 BWV 1005 (viool solo + piano solo) - JS Bach (1685-1750)

3) Sonate voor viool en piano - César Franck (1822-1890)

Duenka: van kunstzijde tot kunst

“Duenka” is het nieuwe duo van violiste Marjolein van Dingstee en pianist-klavecinist Sander Leeuwenburgh. Beide musici wonen in de voormalige Enka-fabriek te Ede en delen een grote liefde voor kamermuziek. Akoesticum-directeur Anne ten Barge bracht hen in 2024 samen, sinds 2025 vormen zij duo Duenka en in 2026 geven ze hun eerste gezamenlijke concert in het Akoesticum met werken van Bach en Franck. Duenka maakt muziek op de plek waar ooit de machines van de Enkafabriek klonken: van kunstzijde tot kunst!

Duenka staat voor een breed en verrassend repertoire, waarin verschillende tijdperken en stijlen elkaar ontmoeten. De combinatie van viool, piano en/of klavecimbel opent een wereld aan klankkleuren: van de transparantie en verfijning van de oude muziek tot de expressieve kracht van de romantiek en de moderne tijd. Bekende meesterwerken worden afgewisseld met minder bekende parels. Met inspirerende toelichtingen nemen Marjolein en Sander hun publiek mee in de verhalen achter de muziek.

Marjolein van Dingstee is violiste bij orkest Phion, waar zij tevens een aantal jaren programmamaker kamermuziek was. Kamermuziek is van jongs af aan haar grote passie geweest en loopt als een rode draad door de muzikale loopbaan van Marjolein. Jarenlang speelde zij in het Van Dingstee Kwartet en diverse andere ensembles. Zij remplaceert daarnaast regelmatig bij de vooraanstaande Nederlandse orkesten. Sander Leeuwenburgh studeerde cum laude af als pianist aan het conservatorium en combineert zijn muzikale loopbaan met een achtergrond als hoogleraar in de biomateriaalkunde. Als pianist en klavecinist heeft hij een bijzondere interesse in het verbinden van oude en moderne muziek.